Dlaczego hamulce piszczą – 7 najczęstszych przyczyn i sposoby naprawy

dlaczego klocki hamulcowe piszczą?

Zużyte klocki hamulcowe

Zużycie okładzin klocków hamulcowych to najbardziej oczywista i zarazem powszechna przyczyna piszczenia hamulców. Wiele współczesnych klocków posiada tzw. czujnik akustyczny w formie metalowej blaszki, która przy osiągnięciu minimalnej grubości okładziny zaczyna ocierać o tarczę hamulcową. Efektem jest charakterystyczny, przenikliwy pisk informujący kierowcę o konieczności niezwłocznej wymiany klocków. Jest to zamierzone działanie – hamulce w tym momencie mają jeszcze odrobinę zapasu skuteczności, ale dźwięk ma skłonić kierowcę do szybkiej wizyty w serwisie zanim dojdzie do całkowitego starcia okładziny. Ignorowanie takiego piszczenia doprowadzi w krótkim czasie do starcia klocka do zera, kontaktu metalu z metalem i uszkodzenia tarczy hamulcowej. Rozwiązanie jest proste: wymiana klocków hamulcowych na nowe (najlepiej od razu w komplecie na obu kołach danej osi). Mechanik przy okazji sprawdzi też stan tarcz – jeśli są nadmiernie zużyte lub uszkodzone, może zalecić ich równoczesną wymianę.

Zużyte tarcze hamulcowe

Zużyta tarcza hamulcowa z wyraźnym rantem i rowkami – taka nierówna powierzchnia utrudnia równy kontakt z klockiem i może powodować piski. Z czasem tarcze hamulcowe ulegają zużyciu podobnie jak klocki. Mogą pojawić się na nich wgłębienia, rysy oraz tzw. rant na krawędziach, wynikający ze starcia materiału na środku tarczy. Jeżeli tarcza ma wysoki rant lub głębokie rowki, klocek nie przylega do niej całą powierzchnią – nie ma mowy o skutecznym, cichym hamowaniu. Im cieńsze i bardziej zużyte są tarcze (oraz klocki), tym większa szansa pojawienia się niepożądanych drgań i pisków. Często zużytej tarczy towarzyszy też korozja na jej krawędziach i powierzchni roboczej, co dodatkowo potęguje hałas przy hamowaniu. Piszczące tarcze to sygnał, że pora rozważyć ich wymianę na nowe lub przetoczenie (jeśli ich grubość na to pozwala). Warto przy tym pamiętać, że stare powiedzenie, iż jeden komplet tarcz wytrzymuje dwa–trzy komplety klocków, nie zawsze się sprawdza – w wielu przypadkach razem z klockami trzeba wymienić też tarcze. Dla bezpieczeństwa i spokoju jazdy lepiej założyć tarcze w dobrym stanie (nowe lub obrobione), niż próbować „dojeździć” mocno zużyte, hałasujące tarcze.

Tanie lub niewłaściwie dobrane klocki hamulcowe

Jakość i rodzaj klocków hamulcowych mają ogromny wpływ na to, czy hamulce pracują cicho. Tanie zamienniki klocków często wykonane są z gorszej mieszanki ciernej, która potrafi wydzielać dużo pyłu i drgać podczas hamowania. Nadmierna ilość pyłu gromadzącego się w zaciskach może powodować narastające piszczenie przy każdym hamowaniu. Z kolei zbyt twarde lub źle dobrane okładziny mogą nie pasować do charakterystyki tarczy hamulcowej, co również skutkuje hałasem. Bywa też, że kierowcy montują do zwykłych aut sportowe klocki o podwyższonej twardości (np. typowo wyczynowe lub ceramiczne). Takie klocki zapewniają świetną skuteczność w wysokich temperaturach, ale zanim się rozgrzeją mogą piszczeć przy lekkim hamowaniu – w samochodach sportowych jest to normalne zjawisko aż do osiągnięcia odpowiedniej temperatury okładzin. Jeśli jednak założymy wyczynowe klocki do codziennego auta miejskiego, będziemy słyszeć pisk za każdym razem, gdy hamulce są zimne. Kluczowe jest zatem dobranie klocków odpowiedniej jakości i typu do naszego samochodu oraz stylu jazdy. Unikaj najtańszych produktów niewiadomego pochodzenia – lepiej postawić na sprawdzone marki i klocki rekomendowane przez mechanika. Czasem dopłacenie kilkudziesięciu złotych do lepszych klocków potrafi oszczędzić nam wielu nerwów spowodowanych ciągłym piszczeniem. Jeśli nie jesteś pewien, jakie klocki wybrać, poradź się fachowców – niewłaściwy dobór okładzin może skutkować nie tylko hałasem, ale i szybszym zużyciem tarcz lub słabszymi hamulcami.

Przegrzane i zeszklone klocki oraz tarcze hamulcowe

Przegrzane klocki hamulcowe – dolny klocek ma spieczoną, zeszkloną powierzchnię cierną (dla porównania u góry nowy klocek). Intensywna eksploatacja hamulców potrafi doprowadzić do ich przegrzania, co często skutkuje zeszkleniem (zwęgleniem, utwardzeniem) powierzchni klocków i tarcz. Dzieje się tak np. podczas długotrwałego hamowania w górach, agresywnej jazdy sportowej, ciągłego hamowania silnikiem obciążonego pojazdu z przyczepą lub po prostu na skutek częstego ostrego hamowania z dużych prędkości. Gdy klocki i tarcze ulegną przegrzaniu, na ich powierzchniach mogą zajść zmiany strukturalne: okładzina cierna staje się twarda i gładka (traci swoje właściwości), a tarcza może pokryć się miejscowo niejednorodną warstwą nalotu lub wręcz ulec deformacji od temperatury. Takie “zeszklone” hamulce często tracą też skuteczność – kierowca może zaobserwować, że trzeba mocniej wciskać pedał, a auto gorzej hamuje. Piszczenie pojawia się wówczas niemal przy każdym hamowaniu, niezależnie od prędkości. Jest to wyraźny objaw, że hamulce zostały przegrzane i uszkodzone. Niestety, w takiej sytuacji konieczna będzie wymiana klocków na nowe, a jeśli tarcze również uległy zwichrowaniu lub mają ślady przegrzania – także ich wymiana albo przetoczenie. Przyszłościowo warto dobrać klocki o wyższej odporności na temperatury (jeśli np. fabryczne okazały się zbyt słabe do naszego stylu jazdy) lub po prostu unikać doprowadzania hamulców do wrzenia. Jadąc w górach zawsze zredukuj bieg i hamuj silnikiem, a podczas ostrej jazdy sportowej staraj się dopuścić hamulcom chwilę „odpoczynku” na ostygnięcie. W ten sposób unikniesz kosztownych napraw i niebezpiecznego spadku skuteczności hamowania.