Auto zimą – porady dla kierowców

zimowe kłopoty benzyny, diesla i hybrydy

Poranek jak z horroru: Mróz atakuje kierowcę

Był mroźny zimowy świt. Pan Jan, zwykły kierowca, wyrusza do swojego auta pokrytego szronem. Termometr pokazuje solidne –15°C, a śnieg skrzypi pod butami. Jan drżącymi dłońmi zeskrobuje lód z szyb, żartując pod nosem, że to „poranny fitness kierowcy”. W końcu próbuje otworzyć drzwi – oczywiście przymarzły. Po chwili szarpaniny udaje się wejść do środka, gdzie czeka niego kolejna niespodzianka: wewnątrz też zimno jak w zamrażarce, a szyby od środka pokryte są warstewką lodu. (Uwaga dla innych Janów: jeśli wewnątrz auta zamarzają szyby, to znak zbyt dużej wilgoci w kabinie – sprawdź uszczelki, drożność odpływów i wysusz wykładzinę, bo to częsta przyczyna takiego efektu.) Jan wzdycha ciężko, siada za kierownicą i przekręca kluczyk.

Diesel o poranku – dlaczego tak marudzi?

Pan Jan jeździ dieslem i już wie, że zimą to najmniej wdzięczny kompan. Dlaczego diesel nie lubi mrozu? Powodów jest kilka. Po pierwsze, diesel odpala inaczej niż benzyna – nie ma iskry, tylko sprężanie powietrza w cylindrach rozgrzewa je tak, by zapaliło wtryśnięte paliwo. Przy trzaskającym mrozie powietrze w cylindrze jest tak zimne, że trudno osiągnąć temperaturę samozapłonu ropy. Mało tego, olej napędowy w niskich temperaturach gęstnieje i robi się lepki, co nie ułatwia rozruchu. Stąd poranne kłopoty – silnik kręci, ale jakby nie miał siły zaskoczyć.

Diesle próbują temu zaradzić świecami żarowymi – to małe grzałki w cylindrach, które rozgrzewają komory spalania przed startem. Dlatego Jan zawsze czeka kilka sekund aż zgaśnie kontrolka świec, zanim przekręci kluczyk. Jeśli jednak któraś świeca jest padnięta, diesel nawet nie zakaszle. W nowocześniejszych dieslach zamiast świec bywają grzałki w dolocie powietrza, lecz zasada ta sama – mają podnieść temperaturę, żeby obudzić „ropniaka”. A wszystkie te grzałki ciągną prąd z akumulatora, dodatkowo męcząc baterię.

Po drugie, paliwo. W mrozie słabej jakości olej napędowy potrafi wytrącić parafinę i zamienić się w kisiel, który zapcha filtr paliwa na amen. Jeśli w baku jest trochę wody (np. z kondensacji wilgoci), mróz zrobi z niej kryształki lodu, które też zablokują przepływ. Nic dziwnego, że na letnim paliwie diesel może odmówić posłuszeństwa już przy –10°C! Dlatego od listopada stacje sprzedają specjalny „zimowy” olej napędowy o obniżonej temperaturze krzepnięcia. Jan zawsze tankuje zimowy, ale co jeśli bak był zatankowany jeszcze latem? Wtedy warto dolać tzw. depresator, czyli dodatek zapobiegający wytrącaniu parafiny. Dobrze też trzymać możliwie pełny bak – mniej wolnej przestrzeni to mniej kondensatu, który mógłby zamarzać.

Tego ranka Jan ma szczęście – zatankował dobrą zimową ropę, świece działają, więc po kilku sekundach kręcenia jego diesel z ociąganiem, ale startuje. Wypuszcza chmurę białej pary i klekocze głośno, wyraźnie niezadowolony. Diesle słyną z marudzenia o poranku – pracują głośniej i twardziej zanim się rozgrzeją. Co gorsza, rozgrzewają się bardzo powoli. Jan jedzie już kilka kilometrów, a wskaźnik temperatury ledwo drgnął. W efekcie w kabinie nadal zimno – można się poczuć jak kierowca ciężarówki na Syberii. To normalne: nowoczesne diesle są tak wydajne, że marnują mało energii na ciepło, przez co zimą brakuje „gratuitowego” ogrzewania wnętrza. Producenci musieli nawet montować dodatkowe dogrzewacze (małe piecyki na paliwo) w autach z silnikami wysokoprężnymi, bo inaczej kierowca musiałby jechać w kurtce przez pół godziny.

Jakby tego mało, zimny diesel spala więcej paliwa niż zwykle – przez pierwsze kilkanaście minut potrafi palić więcej niż benzyniak. Krótkie trasy po mieście to dla niego katorga: zanim się nagrzeje, Jan już jest pod pracą, a silnik cały czas chodził „na bogato” i nie osiągnął optymalnej temperatury. Takie ciągłe niedogrzanie zwiększa też zużycie silnika. Nic dziwnego, że diesel zimą lubi wypić i gorzej się czuje – to nie mit, a fakt.

Hybryda w zimie – z dwóch światów na plus?

A co z hybrydami? Jan ma kumpla, który ciągle zachwala swoją hybrydę i zimą złośliwie pyta: „Jak tam, odpalił Twój czołg na ropę? Bo moja hybryda to by i na mrozie -30°C śmigała”. Trochę w tym prawdy. Typowa hybryda (np. Toyota) ma benzynowy silnik spalinowy + silnik elektryczny z akumulatorem. Rankiem często jako pierwszy uruchamia się właśnie silnik elektryczny – a jemu mróz niestraszny, bo nie potrzebuje paliwa, świec ani wysokiej temperatury. W efekcie hybryda zazwyczaj bez zająknięcia ruszy w drogę przy mrozach, które dla diesla są zabójcze. Producenci chwalą się, że ich akumulatory hybrydowe wytrzymują mrozy rzędu –30°C. Ba, znany jest przypadek Priusa z Alaski, który odpalił przy –49°C (padł dopiero przy –56°C, ale wtedy to chyba nawet renifer Mikołaja by nie odpalił). Innymi słowy, hybryda radzi sobie zimą zaskakująco dobrze, może nawet lepiej niż się powszechnie uważa.

Oczywiście hybryda to w połowie zwykłe auto spalinowe, więc pewne prawidłowości pozostają. Jej silnik benzynowy również potrzebuje chwili, by osiągnąć temperaturę roboczą. Co prawda większość hybryd ma silniki wolnossące (bez turbodoładowania) o dość dużej pojemności – a większy motor szybciej się nagrzewa i łatwiej mu w mrozie niż małym silniczkom. Z drugiej strony, hybryda potrafi wyłączyć silnik na postoju i jechać chwilę na samej elektryczności, przez co rozgrzanie silnika spalinowego trwa trochę dłużej niż w zwykłym aucie benzynowym. Efekt jest taki, że zimą hybryda też spali więcej paliwa niż latem, ale w warunkach miasta ten wzrost i tak będzie mniejszy niż w przypadku diesla. W korku, gdy inni stoją i palą paliwo, hybryda często toczy się na prądzie – nie zużywa wtedy ani kropli i nie emituje spalin, co w mroźnym mieście pełnym smogu jest dodatkowym plusem.

Czy hybryda wymaga jakichś specjalnych zabiegów zimą? Nieszczególnie. Tak samo trzeba dbać o 12-voltową baterię pomocniczą – jeśli zostawimy auto nieodpalane przez wiele tygodni, akumulator (zarówno ten zwykły, jak i hybrydowy) może się rozładować. W codziennym użytkowaniu jednak hybrydy nie sprawiają zimowych niespodzianek. Systemy elektroniki zarządzają ładowaniem baterii i dogrzewaniem silnika, kierowca ma po prostu jechać. Warto tylko pamiętać, że w hybrydzie ogrzewanie kabiny też często korzysta z silnika spalinowego (chyba że auto ma pompy ciepła czy inne bajery). Zatem przy dużym mrozie hybryda uruchomi silnik, żeby nas ogrzać – nie dziwmy się, że czasem pracuje on nawet podczas postoju, to normalne działanie. Mimo to, w ogólnym rozrachunku zimowa hybryda to bardzo wygodna i ekonomiczna opcja.

Jak uniknąć zimowych kłopotów – praktyczny skrót porad

Na koniec, zebrańmy konkretnie kilka porad, dzięki którym zima nie zaskoczy Twojego auta (ani Ciebie):

• Dbaj o akumulator: Przed zimą warto sprawdzić stan baterii. Jeśli ma już swoje lata (ponad 5 lat) albo wcześniej ledwo kręciła, rozważ wymianę zawczasu. Czyste klemy i naładowany akumulator to Twój najlepszy przyjaciel zimą. Gdy dużo jeździsz na krótkich odcinkach, okazjonalnie doładuj akumulator prostownikiem (albo wybierz się na dłuższą przejażdżkę), bo ciągłe krótkie jazdy nie doładowują go w pełni.
• Paliwo ma znaczenie: Tankuj zimowe paliwo ze sprawdzonych stacji. Jeśli masz diesla, unikaj jeżdżenia na oparach – utrzymuj raczej pełniejszy bak, to zmniejsza ryzyko kondensacji wody. Możesz też wozić w bagażniku buteleczkę depresatora na wypadek ekstremalnych mrozów lub nagłego spadku temperatury, zwłaszcza gdy w baku może czaić się jeszcze letnie paliwo. Kierowcy aut benzynowych nie muszą kombinować – wystarczy dobra benzyna 95 lub 98. Jeśli użytkujesz LPG, pamiętaj by zawsze odpalać na benzynie i nie przełączać na gaz, dopóki silnik trochę się nie rozgrzeje (minimum 30-50°C). No i nigdy nie jedź na samym gazie z pustym bakiem benzyny – pompa paliwa może zamarznąć lub uszkodzić się bez paliwa.
• Przed odpaleniem: Rano przed uruchomieniem wyłącz zbędne odbiorniki prądu – ogrzewanie szyb, dmuchawę, radio, światła (o ile jest jasno). Maksimum energii ma pójść w rozrusznik. Wciśnij sprzęgło przy odpalaniu – rozrusznik będzie miał lżej, a silnik łatwiej zapali. Nie piłuj rozrusznikiem zbyt długo na jeden raz – lepiej krócej i z przerwami. Jeśli masz starszego diesla, możesz dwukrotnie podgrzać świece żarowe (włącz zapłon, poczekaj aż kontrolka zgaśnie, wyłącz i powtórz, dopiero potem kręć). To da silnikowi cieplejszy start.
• Rozgrzewanie silnika: Nie czekaj 15 minut na postoju, aż auto się nagrzeje – to marnowanie paliwa i ryzyko uszkodzeń. Ruszaj po około 30-60 sekundach od startu. Przez pierwsze kilometry jedź łagodnie: unikaj wysokich obrotów i gwałtownej jazdy. Silnik nabierze temperatury po kilku minutach, a Ty oszczędzisz paliwo i mechanik podziękuje za mniej pracy. Pamiętaj, że układ hamulcowy i opony też potrzebują chwili, by osiągnąć optymalną sprawność w mrozie, więc spokojna jazda na starcie to podwójna korzyść.

Awaryjny zestaw zimowy: Zima lubi zaskakiwać, więc woź w aucie parę rzeczy na czarną godzinę. Przydadzą się: skrobaczka do szyb i odmrażacz (bo karta kredytowa do skrobania szybko się podda), rękawiczki (chronią ręce przy skrobaniu czy wymianie koła), kable rozruchowe (uratowały dziś Jana i uratują też Ciebie lub sąsiada), mała saperka (łopatka) do odśnieżania gdy zawieje samochód, oraz ewentualnie łańcuchy śniegowe jeśli wybierasz się w góry. Warto mieć też latarkę i koc/folię termiczną w razie utknięcia w zaspie. No i oczywiście zapas zimowego płynu do spryskiwaczy – plucha na drogach może go zużyć szybciej niż myślisz.